OPIS KURATORSKI FESTIWALU

english version below ↓

Słuchanie Receptywne to wydarzenie muzyczne inspirowane twórczością Pauline Oliveros – pionierki muzyki elektronicznej i autorki koncepcji głębokiego słuchania (deep listening). Pauline Oliveros podkreślała fundamentalną rolę słuchania w swojej twórczości i należy do grona najbardziej innowacyjnych kompozytorek ostatnich 40 lat.

[…] w eseju The Contribiution of Women Composers z 1984 roku, Pauline Oliveros nakreśliła dwa modele kreatywności:

“(1) aktywna, nastawiona na cele kreatywność, wynikająca z myśli kognitywnej, celowa praca z materiałem i jego świadome kształtowanie, oraz
(2) kreatywność receptywna, gdzie artysta jest jak kanał, przez który materiał sam płynie i sam się kształtuje.

Wyważony proces twórczy, pisała (cytując Mozarta i Beethovena dla poparcia swojej tezy), używa obu wspomnianych trybów, społeczeństwo jednak ma skłonność do przypisywania wartości tylko pierwszemu z nich[…] (Kyle Ghan, “Kompozytorzy poza historią”)

Do koncepcji deep listening odnosi się również Marta Olszewska, która opisuje ją jako praktykę percepcyjną wykraczającą poza ramy muzyki rozumianej tradycyjnie:

Głębokie słuchanie polega na zintensyfikowanym wsłuchiwaniu się we wszystko, co można usłyszeć, wprowadzeniu słuchacza w stan podwyższonej świadomości, umożliwiający mu dostrzeżenie konstytutywnych elementów pejzażu dźwiękowego, rozumianego jako zespół dźwięków docierających do odbiorcy z określonego otoczenia. Takie słuchanie nie ogranicza się do dźwięków muzycznych, lecz otwiera się na odgłosy natury, codziennego życia i myśli.

(Marta Olszewska, Słuchanie, które powołuje do istnienia. Wokół koncepcji deep listening Pauline Oliveros.)

Kamil Kosik, Słuchanie Receptywne 2025, fot. Martyna Chmura

Z szacunku do ucha

Współczesne miasta są pełne niekontrolowanego hałasu – nadmiar bodźców dźwiękowych, brak naturalnych barier akustycznych, wycinka drzew i betonowanie przestrzeni powodują nieustanne przebodźcowanie, stres i zmęczenie mieszkańców. Jednak świadomość wpływu dźwięku na zdrowie i psychikę pozostaje niedostatecznie rozwinięta. W szczególności chcemy podkreślić, jak ważną rolę odgrywa krajobraz dźwiękowy w przestrzeni nie zanieczyszczonej hałasem. Materiał zaprezentowany przez artystów biorących udział w wydarzeniu ma na celu między innymi uwydatnienie krajobrazu dźwiękowego okolicy, atrakcyjnej z perspektywy dźwiękowej z uwagi na bliskość lasu oraz morza. Szczególnie istotne jest to w kontekście miejskiej przestrzeni i jej harmonijnego połączenia z naturą. Pragniemy zwrócić uwagę na świadome istnienie w mieście oraz jego soniczny wpływ na nasze ciała i umysły. Poprzez Słuchanie Receptywne chcemy uwrażliwić odbiorców – również tych, którzy nie mają profesjonalnego przygotowania muzycznego – na otaczające ich dźwięki i pokazać, że kształtowanie krajobrazu dźwiękowego miasta powinno być tak samo ważnym elementem planowania urbanistycznego jak ochrona zieleni czy jakości powietrza.

Rozwój percepcji dźwiękowej a odbiór muzyki współczesnej

Środowisko dźwiękowe kształtuje nasze codzienne doświadczenie – często w sposób, którego nie jesteśmy w pełni świadomi. Rozwój umiejętności uważnego słuchania pozwala dostrzec bogactwo pejzażu dźwiękowego, które na co dzień umyka naszej uwadze. Jest to także pierwszy krok do pełniejszego odbioru muzyki współczesnej, wymagającej większej wrażliwości i otwartości. Muzyka ta, często postrzegana jako trudna lub niedostępna, może stać się bardziej zrozumiała i angażująca, gdy odbiorca nauczy się świadomie kształtować swoją percepcję.

Jednym z wyzwań współczesnej kultury jest ograniczony dostęp do edukacji artystycznej, co wpływa na poziom wrażliwości słuchowej i odbioru bardziej wymagających form sztuki. Słuchanie Receptywne jest próbą stworzenia przestrzeni, w której uczestnicy mogą rozwijać swoją percepcję dźwiękową, odkrywać nowe aspekty muzyki i budować głębszą relację ze sztuką dźwiękową oraz otaczającym ich środowiskiem akustycznym. Celem festiwalu jest więc stworzenie takiego doświadczenia dźwiękowego, które pomoże ludziom – również tym, którzy na co dzień nie słuchają muzyki eksperymentalnej – zrozumieć jej istotę i wartość.

Obara x Chmura, Słuchanie Receptywne 2025, fot. Anna Lipinska

Struktura wydarzenia – od pasywnego słuchania do aktywnego uczestnictwa

Zaproszeni muzycy nie tylko wykonują swoje utwory – są współtwórcami przestrzeni dźwiękowej wydarzenia. Ich repertuar obejmuje muzykę elektroakustyczną, ambientową, akustyczną i eksperymentalną, tworzącą harmonijną całość z otoczeniem.

Na festiwalu pojawi się wystawa instalacji dźwiękowych pozwalających na rozwijanie nowych form postrzegania dźwięku, a także upowszechnienie tej formy odbioru muzyki. Wystawa zlokalizowana będzie wzdłuż klifu, w punktach widokowych, gdzie naturalne prześwity drzew otwierają panoramę Zatoki Gdańskiej i Półwyspu Helskiego. Wzdłuż wytyczonej ścieżki znajdą się trzy instalacje dźwiękowe prezentujące różne strategie pracy z materiałem akustycznym oraz sposoby kształtowania percepcji w otwartej przestrzeni.

Nieodłącznym elementem festiwalu jest również spacer dźwiękowy - słuchacze będą mogli przejść się szlakiem prowadzonego spaceru dźwiękowego po lesie, nasłuchując wyjątkowej audiosfery tamtych rejonów.

Warsztat głębokiego słuchania pozwoli uczestnikom na zrozumienie idei deep listening, a poranny warsztat ruchowo-dźwiękowy uwrażliwi ciała uczestników na bodźce i pozwoli im wejść w stan pełniejszej percepcji i relaksu.

Wydarzenie trwa całą dobę i składa się z czterech bloków muzycznych. Zachęcamy słuchaczy, by zabrali ze sobą koce, śpiwory i hamaki i zostali z nami na nocne słuchanie do rana. Muzyka będzie dostosowana do warunków otoczenia – nie będzie hałaśliwa ani inwazyjna, lecz subtelnie współistniejąca z pejzażem dźwiękowym. Inspirujemy się koncepcją koncertów Maxa Richtera, które angażują odbiorców w doświadczenie muzyczne będące bliskie stanowi medytacji i głębokiej kontemplacji, a wręcz - snu.

Gosia Priebe, Słuchanie Receptywne 2025, fot. Maciek Rybicki

WARUNKI REALIZACJI

Festiwal Słuchanie Receptywne 2026 odbędzie się na polanie rekreacyjnej w gdyńskiej dzielnicy Babie Doły – miejscu malowniczym i zacisznym położonym na nadmorskim klifie. To naturalne, zielone otoczenie tuż przy brzegu morza i skraju lasu, z dala od miejskiego zgiełku. Mimo ustronnego charakteru polana jest łatwo dostępna – można tu wygodnie dotrzeć zarówno komunikacją miejską, rowerem jak i samochodem. Festiwal w tym miejscu promuje ideę ekologii akustycznej – szacunek dla ciszy i naturalnego pejzażu dźwiękowego.

https://maps.app.goo.gl/BGwYm9qJFqXLUvdm7

Bliskość morza i lasu tworzy unikalny krajobraz dźwiękowy, w którym słychać szum fal i śpiew ptaków zamiast ruchu ulicznego. Ta wyjątkowa akustyka w połączeniu z otwartą przestrzenią sprzyja realizacji różnorodnych działań artystycznych. Polana pozwala na organizację kameralnych koncertów, warsztatów czy instalacji dźwiękowych na świeżym powietrzu – wszystkie te aktywności mogą współistnieć z naturą, nie zakłócając jej harmonii. Oddalenie od centrum miasta gwarantuje ciszę i spokój, a otoczenie lasu i morza zapewnia bezpośredni kontakt z przyrodą. Miejsce jest dobrze skomunikowane i przygotowane tak, by także osoby z niepełnosprawnościami mogły w pełni uczestniczyć w wydarzeniach.

Krzysztof Hadrych, Słuchanie Receptywne 2025, Maciek Rybicki

BLOKI

W związku ze strukturą festiwalu open call przewiduje możliwość zgłaszania propozycji realizacji:

do bloków dziennych i wieczornych (I, II, IV),
oraz osobno do bloku nocnego (III), przeznaczonego wyłącznie do spania.

Tegoroczna edycja festiwalu Słuchanie Receptywne rozwija ideę słuchania jako praktyki obecności, wprowadzając wyraźną strukturę czasową opartą na zmieniających się warunkach percepcji w ciągu doby. Program festiwalu został zaprojektowany tak, aby słuchanie mogło zachodzić zarówno w stanie uważnego skupienia, jak i w stanie odpoczynku, wyciszenia oraz snu.

Podział wydarzenia na bloki nie wprowadza podziału estetycznego ani gatunkowego, lecz odzwierciedla różne stany ciała i uwagi, w których funkcjonuje słuchanie receptywne. Dźwięk w każdym z nich pełni inną rolę – raz jako obiekt uważnego wsłuchania, innym razem jako środowisko, w którym można pozostać bez konieczności aktywnego odbioru.

Bloki dzienne i wieczorne (I, II oraz IV) tworzą przestrzeń dla form opartych na długim trwaniu, repetycji, pracy z pejzażem dźwiękowym, live electronics oraz subtelnej relacji z przestrzenią. Są to realizacje, które zakładają obecność słuchacza, lecz nie wymagają narracji ani kulminacji – dźwięk rozwija się w czasie, pozwalając na swobodne zanurzenie i zmianę uwagi.

Obara x Chmura, Słuchanie Receptywne 2025, fot. Artur Karasiewicz

Osobnym, szczególnym elementem programu jest blok nocny (III), zaprojektowany wyłącznie jako przestrzeń do snu i głębokiego odpoczynku. W tym czasie muzyka nie pełni funkcji performatywnej ani koncertowej. Nie zawiera nagłych zmian, kontrastów dynamicznych ani elementów pobudzających. Dźwięk staje się środowiskiem – stałym, spokojnym i nieinwazyjnym – umożliwiającym słuchanie w stanie półświadomym lub całkowicie nieświadomym. Nocne realizacje odbywają się przy ograniczonym świetle, publiczności śpiącej / leżącej, dlatego muzyka nie może wybudzać, prowokować reakcji, ani wymagać aktywnej uwagi.

W obu przypadkach punktem wspólnym pozostaje słuchanie receptywne – rozumiane jako praca z czasem, przestrzenią i percepcją, bez potrzeby narracji, ekspresji czy formalnej demonstracji.

MANIFEST FESTIWALU

Twórczość jako proces i dialog

Słuchanie Receptywne to festiwal, który traktuje twórczość jako proces dialogu z przestrzenią i czasem, a nie wyłącznie jako prezentację gotowego dzieła. Artyści biorący udział w wydarzeniu adaptują swoją twórczość lub przygotowują nowe realizacje z myślą o kontekście festiwalu.

Występ jest tu częścią szerszego procesu twórczego — eksperymentem, w którym istotne są poszukiwania, relacja z otoczeniem oraz świadoma praca z własnym językiem artystycznym. Publiczność uczestniczy w tym procesie jako odbiorca, jednak jego nadrzędnym celem pozostaje samo doświadczenie twórcze.

Ekologia dźwięku i uważność

Festiwal opiera się na idei receptywności oraz ekologii dźwiękowej, rozumianej jako odpowiedzialne i świadome operowanie dźwiękiem. Obejmuje to pracę z ciszą, głośnością i dynamiką w sposób, który respektuje zarówno słuch odbiorców, jak i charakter naturalnej przestrzeni.

Prezentowane formy muzyczne mogą być eksperymentalne i różnorodne, jednak zawsze osadzone są w kontekście miejsca i sytuacji. Szczególny nacisk kładziony jest na proporcje, detal oraz zmysłowy wymiar dźwięku. Wydarzenie odbywa się w otoczeniu natury, dlatego dźwięk nie dominuje nad środowiskiem, lecz współistnieje z nim jako jego integralna część.

Nocne słuchanie jako doświadczenie

Charakterystycznym elementem festiwalu jest nocny blok muzyczny, który umożliwia słuchanie muzyki na żywo w stanie wyciszenia, odpoczynku i snu. Uczestnicy mogą doświadczać dźwięku w naturalnym rytmie nocy, w warunkach sprzyjających obniżeniu intensywności bodźców i pogłębionej percepcji.

Nocne słuchanie stanowi centralny punkt wydarzenia i podkreśla ideę muzyki jako towarzysza procesów regeneracji, a nie wyłącznie obiektu aktywnego odbioru. Jest to doświadczenie, w którym dźwięk funkcjonuje poza narracją i poza potrzebą ciągłej uwagi.

Edukacja poprzez doświadczenie

Słuchanie Receptywne łączy wysoką jakość artystyczną z wymiarem edukacyjnym, rozumianym jako tworzenie warunków do bezpośredniego doświadczenia muzyki. Festiwal nie zakłada jednak wcześniejszego przygotowania teoretycznego ani nie opiera się na przekazie dydaktycznym.

Muzyka współczesna i eksperymentalna prezentowana jest w formach, które otwierają odbiorców na słuchanie — poprzez spacery dźwiękowe, instalacje i działania performatywne. Doświadczenie dźwięku nie wymaga jego analizy ani rozumienia, lecz obecności i uważności. W ten sposób festiwal sprzyja rozwijaniu wrażliwości słuchowej poprzez wspólne przeżycie.

Zasada receptywności

Projekt nie odrzuca poznawczego i analitycznego wymiaru twórczości, lecz świadomie nie czyni go punktem wyjścia. Słuchanie Receptywne koncentruje się na kondycji współczesnej wrażliwości muzycznej oraz potrzebie odbudowania relacji z dźwiękiem poprzez zmysły i doświadczenie bezpośrednie.

Zasada receptywności stanowi narzędzie umożliwiające dotarcie do szerokiego grona odbiorców — niezależnie od ich wykształcenia czy przygotowania muzycznego — i stworzenie przestrzeni, w której słuchanie staje się dostępne, uważne i znaczące.

CURATORIAL STATEMENT

Receptive Listening is a music and sound art event inspired by the practice and ideas of Pauline Oliveros and her concept of deep listening. At the core of the project lies listening understood not as passive reception, but as an active, embodied, and perceptual process.

Oliveros distinguished between two modes of creativity: one based on control, intention, and conscious shaping of material, and another grounded in receptivity — allowing sound to emerge, unfold, and shape itself through the artist. While both modes coexist in artistic practice, contemporary culture tends to value only the former. Receptive Listening deliberately shifts attention toward the latter.

The festival approaches listening as a way of being present — in sound, in space, and in time — rather than as the consumption of a finished artistic product.

Respect for the ear

Urban environments are saturated with noise. Constant sonic overstimulation, lack of acoustic balance, and the disappearance of natural buffers contribute to stress, fatigue, and sensory overload. Despite this, the impact of sound on physical and mental well-being remains largely overlooked.

Receptive Listening emphasizes the importance of soundscape awareness, particularly in environments free from excessive noise. The festival takes place in an area shaped by the proximity of forest and sea, where natural sounds form a rich and dynamic acoustic environment. Artistic works presented during the event are designed to coexist with this landscape rather than dominate it.

The project invites participants to reconsider their relationship with urban sound environments and to develop greater sensitivity to how sound affects the body and mind. It addresses not only experienced listeners, but also those without formal musical training, advocating for soundscape awareness as an essential aspect of urban and environmental thinking.

Listening perception and contemporary music

Sound shapes everyday experience, often beyond conscious awareness. Developing attentive listening skills reveals layers of the acoustic environment that usually remain unnoticed. This shift in perception also opens pathways toward contemporary and experimental music, which is often perceived as inaccessible or demanding.

Rather than explaining or interpreting such music, Receptive Listening creates conditions in which listening itself can evolve. By engaging with sound over extended durations and in non-concert settings, participants are encouraged to form a more intuitive and embodied relationship with sound-based art.

Event structure — from presence to rest

Artists participating in the festival act not only as performers, but as co-creators of the shared sonic environment. The program includes electroacoustic, ambient, acoustic, and experimental works that unfold in close relation to the surrounding space.

The festival features outdoor sound installations situated along a coastal path, where natural openings in the forest reveal views of the sea. These installations explore different approaches to working with sound in open environments and invite slow, attentive listening.

A guided sound walk through the forest allows participants to engage directly with the local soundscape. In addition, workshops focused on deep listening and movement-and-sound practices support bodily awareness and expanded perception.

The event lasts 24 hours and is divided into four blocks. Participants are encouraged to stay overnight, bringing blankets, sleeping bags, or hammocks. Sound is carefully adapted to the environment — subtle, non-invasive, and integrated with the existing soundscape. The nighttime program draws inspiration from long-duration and sleep-oriented listening formats, where music accompanies rest rather than demanding attention.

LOCATION AND CONDITIONS

Receptive Listening 2026 takes place on a quiet recreational clearing on a coastal cliff in Gdynia, surrounded by forest and close to the sea. Although secluded and calm, the site is easily accessible by public transport, bicycle, or car.

The location supports the principles of acoustic ecology: respect for silence, environmental balance, and attentive use of sound. The natural acoustics of the area allow for intimate concerts, workshops, and sound installations that coexist with the landscape rather than interrupt it. The site is accessible and welcoming to participants with disabilities.

BLOCKS

The open call invites proposals for:

daytime and evening blocks (I, II, IV),
and a separate nighttime block (III), dedicated exclusively to sleep and deep rest.

The division into blocks reflects changing states of attention and perception throughout the day and night, rather than stylistic or genre-based distinctions. Listening may occur in focused awareness, relaxed presence, or unconscious rest.

Daytime and evening blocks are open to long-form works, repetition-based structures, soundscape-oriented practices, live electronics, and subtle spatial interventions. These works do not require narrative, climax, or continuous attention.

The nighttime block is conceived as a space for sleep. Sound functions as a stable, calm environment without sudden changes or stimulating elements. Performances take place in low light, with the audience lying down or sleeping. The music must not provoke, interrupt, or demand active listening.

Across all blocks, the guiding principle remains receptive listening — working with time, space, and perception without emphasis on expression or formal display.

FESTIVAL MANIFESTO

Creation as process
Receptive Listening understands artistic practice as an ongoing process shaped by context, space, and duration. Works presented at the festival are adapted to the site or created specifically for it. Performance becomes part of an exploratory process rather than a final statement.

Sound ecology and care
The festival is grounded in responsible and attentive use of sound. Silence, dynamics, and proportion are treated as essential elements, respecting both the audience and the surrounding environment.

Night listening
The nighttime program places sound in relation to rest, regeneration, and sleep. Music accompanies natural rhythms rather than interrupting them, existing beyond narrative and beyond the need for conscious attention.

Experience over explanation
Receptive Listening does not require theoretical knowledge. Contemporary and experimental sound practices are presented through direct experience — sound walks, installations, and long-duration listening situations — allowing perception to develop through presence.

Receptivity as access
The principle of receptivity creates an open space for diverse audiences, regardless of musical background. Listening becomes accessible, embodied, and meaningful — grounded in experience rather than interpretation.